Hier krijgt u een kijkje in de Chinese cultuur van alledag.

Religie

China heeft een heel oude, rijke traditie op het gebied van religie. De "eerste" Chinezen waren animistich en deden aan zaken als geesten- en voorouderverering. Daar kwamen de ideeën bij van Confucius, die een ideaal voor ogen had van een geordende, vredelievende maatschappij. Het Taoïsme stamt uit dezelfde tijd en streeft harmonie na met de kosmos, de oerkrachten om ons heen. Het boeddhisme is via handelswegen naar China gekomen en kwam later in zwang. Het streeft een goed leven na met het oog op het hiernamaals.
Deze stromingen vulden elkaar aan en namen elk hun eigen plaats in. De ene persoon legt de accenten anders dan de ander, en zo ontstond er een enorm rijke variatie aan goden, tempels en gebruiken.
In het begin van de 13^e eeuw braken de Mongolen door de Chinese Muur onder aanvoering van Djengish Khan. Met hen kwam de islam het land binnen om nooit meer weg te gaan. Het westen van China is grotendeels moslim, en ook in Yunnan zijn op veel plekken moskeeën, Arabisch schrift en islamitische restaurantjes te vinden.
Ook het christendom heeft zijn weg gevonden naar China, zij het veel later. Het aantal christenen is niet zo groot.

Met de stichting van de Volksrepubliek China door Mao Zedong heeft het religieuze leven een flinke knauw gekregen. Marx immers beschouwde geloof als 'opium van het volk', een roesmiddel waarmee misstanden werden goedgepraat en in stand gehouden, een machtsmiddel van de heersende klasse. Atheïsten hadden een streepje voor, en vooral tijdens de Culturele Revolutie zijn vele tempels en godshuizen vernietigd.

In 1978 begon China onder de hoede van Deng Xiaoping aan een lange weg van hervormingen en opende langzaam zijn deuren naar de buitenwereld. Het communistische gedachtengoed wordt nu niet meer zo strikt gepropageerd als in het verleden, de teugels zijn wat gevierd en in dit klimaat is er een opleving van tradities. En zo komt het, dat er weer tempels herbouwd worden. Niet alleen voor de toeristen, maar ook om te praktizeren.

Wachters op de deur

Wie in China rondreist, zal op vele deuren posters aantreffen. Ze zijn rood en verbeelden twee vervaarlijk uitziende heren.

Het doel is niet zozeer om mensen af te schrikken, maar wel om demonen buiten de deur te houden. Het is een oud gebruik, ontstaan tijdens de Tang dynastie. Keizer Taizong werd 's nachts lastiggevallen door geesten van gevallenen in de oorlog. Zijn twee generaals hesen zich daarop in gevechstenue en gingen op wacht staan. Daarop werden de twee aan weerszijden van de poort geschilderd en waren de deurgoden een feit.

In de loop der tijd zijn ook andere figuren als deurgoden gaan fungeren. Zo waren daar Shen Tu en Yu Lei, mannen die demonen te slim af waren en ze aan tijgers voerden. Ze bewijzen nog steeds hun dienst als beschermers van huis en haard.

Eten in Yunnan

Iedere Nederlander heeft weleens Chinees gegeten. Toch zult u in Yunnan vergeefs zoeken naar Foe Yong Hai of Babi Panggang.
China is een groot land, en elke streek heeft zijn eigen eten. Zo zult u in Kanton (bij Hongkong) veel zoetzure gerechten vinden, en in Sichuan sterft het van de rode pepers.
In Yunnan daarentegen is het eten vrij neutraal van smaak. In tegenstelling tot de verhalen zult u geen hond of apehersens op tafel aantreffen: men eet heel gewoon varken, kip, wat rund of een visje. De grote variatie aan groenten maakt het ook voor vegetariërs een smaakvolle aangelegenheid.
Een bezoek aan China betekent niet dat u rijst moet eten en thee moet drinken: er zijn voldoende alternatieven. In het noorden van China wordt tarwe verbouwd, en zo komt het dat het goede broodjesbakkers zijn. In grotere plaatsen is westers eten te krijgen.

Eten, een sociale bezigheid

Chinezen zijn, net als Vietnamezen, groepsmensen. Ze houden van grote families en gezelligheid. Dit vind je ook terug in hun manier van eten, zowel thuis als in een restaurant.
Eten doe je zelden alleen. Er komen evenveel schotels op tafel als er mensen zijn, of meer als de gastheer indruk wil maken: er mag de gasten niets ontbreken.
Iedereen deelt alle schotels. Het is een mooi gebaar om je gast iets te eten in het kommetje te doen; meestal zal dat vlees zijn, want dat staat beter dan een paar slierten spinazie. Vast onderdeel van de maaltijd is soep, die aan het eind van de maaltijd gedronken wordt.
In principe wordt alles met de stokjes van de schalen gepakt. Is dat lastig, dan zijn er altijd lepels in de buurt. Veel westerlingen die voor het eerst in China komen, proberen de rijst met hun stokjes op te lepelen. Veel Chinezen doen niet zo moeilijk: ze zetten de kom aan hun kin en schuiven het met de stokjes naat binnen.

Massage in China

Masseren heeft een lange traditie in China. Het is veel gewoner dan bij ons: voelt u zich moe of stijf, ga dan op een krukje langs de weg zitten en laat u behandelen.
Ook binnen de geneeskunst neemt de massage een belangrijke plaats in. Gediplomeerde masseurs en masseuses kunnen een grote hoeveelheid lichamenlijke klachten behandelen door delen te ontspannen dan wel te stimuleren. Men heeft hierbij theorieen over hoe de energie door het lichaam stroomt: is ergens teveel of te weinig energie, dan is het lichaam uit balans en treden er kwalen op. Het probleem kan in een ander dan het zieke deel van het lichaam veroorzaakt worden, zodat het voor kan komen dat een niet-ziek deel wordt behandeld. Dit verschijnsel zie je ook bij acapunctuur, dat van dezelfde energie-theorie uitgaat.
Aardig is, dat er veel doven, stommen en blinden als masseur werkzaam zijn. Er wordt gezegd dat zij een extra gevoelige tastzin hebben en daarmee extra geschikt zijn voor dit vak. Zo kunnen zij zich een volwaardige plaats in de maatschappij veroveren.

Briketten maken

In China worden veel ambachten beoefend die wij niet of niet meer kennen. Eén daarvan is het briketten maken.

Het gewone volk kookt op steenkool: het is voordelig en makkelijk in het gebruik. De goedkoopste vorm van steenkool is de briket, rond van vorm en vol met gaten voor de zuurstoftoevoer.

Briketten worden van gruis gemaakt. Dit wordt vermengd met water en in een vorm geperst. Na een etmaal drogen zijn ze klaar voor gebruik.

Chinese dakpannen

Wie door Yunnan fietst, ziet langs de weg kleine industrietjes als deze.

Wat u op de foto ziet, is een dakpanfabriekje. Op de voorgrond staan een soort kokers. Deze zijn van klei gemaakt en worden gedroogd. Als ze droog zijn, worden ze in stukken gebroken en wel zo, dat de vorm van dakpannen ontstaat. Vervolgens worden die dakpannen in de soort molshoop op de achtergrond gestapeld: dat is de oven.

Onderin de oven wordt een vuur gestookt, en zo worden de pannen gebakken. Goedkope dakpannen blijven verder onbewerkt en worden voor lokale huizen gebruikt. Wil men duurzame pannen, voor tempels bijvoorbeeld, dan moeten ze geglazuurd worden.

Mahjong, een eeuwenoud spel

Dit spel is voor veel mensen meer dan een spel. Overal waar u komt in China, ziet u mensen in een vrij uurtje gebogen over de tafel met vier muren van stenen erop. Het wordt gespeeld door 4 mensen, die series moeten sparen van dezelfde of oplopende waarde. Om de beurt pakt men een steen van de muur en legt er een weg; legt een medespeler een mooie steen weg, dan kan die gepakt worden afhankelijk van de situatie. Het spel is uit wanneer iemand zijn series compleet heeft.

Mahjong heeft door de eeuwen heen een gemengde reputatie gehad. Lange tijd is het verboden geweest, omdat er zwaar gegokt werd en de emoties flink hoog op konden lopen. Gegokt wordt er ook nu nog, en er zijn speciale speelzalen, maar voor veel mensen is het tegenwoordig een plezierig tijdverdrijf.

Geld

Het geld dat in China gebruikt wordt, heet officieel Renminbi oftewel ‘volksvaluta’. In het dagelijks leven zegt men meestal ‘Yuan’ of ‘Kuai’ (spreek uit: kwai). Een kuai is onderverdeeld in 10 jiao, ook wel mao genoemd. De yuan is gekoppeld aan de dollar, en de waarde is ongeveer EUR 0,10.
Het is misschien aardig om een biljet eens van dichtbij te bekijken. Hieronder is er een afgebeeld.

Het cijfer 10 geeft voor ons duidelijk aan wat de waarde is. Echter, een Chinees kan het op meerdere wijzen zien. Kijken we naar de voorzijde van het biljet, dan zien we links van de twee heren twee karakters staan. Dit is een oud-Chinese schrijfwijze. Deze is moeilijk te vervalsen en wordt daarom in officiële documenten gehanteerd. Voor blinden is linksonder een braille-aanduiding aangebracht.

Draaien we het biljet om, dan zien we maar liefst 5 verschillende alfabetten staan. ‘Zongguo Renmin Yinhang’ is pinyin, net als ‘shi yuan’. Onder het plaatje van de berg zien we van links naar rechts: Mongools, Tibetaans, Oeigoers (Arabisch schrift) en Zhuang. Deze talen vertegenwoordigen 4 van de grootste minderheden in het land.
In al deze talen staat hetzelfde geschreven: Bank of China, 10 yuan.